Referent: dr Katarzyna B. Wojtkiewicz
Moderator: dr hab. Renata Świrgoń-Skok, prof. UR (Uniwersytet Rzeszowski)
Termin: 28 stycznia 2026 r. godz. 17:00-18:30
Link do spotkania: https://meet.jit.si/prawno-spoleczne-spot
Abstrakt: Celem referatu jest przedstawienie modelu semantycznej rekonstrukcji porządku normatywnego jako propozycji metodologicznej rozwijanej w obrębie teorii prawa i ogólnej nauki o prawie, z uwzględnieniem konstytucyjnych zasad legalności, pewności prawa oraz ochrony praw jednostki w warunkach cyfryzacji państwa. Przedmiotem badań jest relacja między przepisem a normą oraz między normami powiązanymi systemowo w realiach wielopoziomowości regulacyjnej i inflacji legislacyjnej.
Hipoteza badawcza zakłada, że narzędzia semantyczne oparte na sztucznej inteligencji mogą wspierać klasyczną analizę dogmatyczno-prawną w procesie wykładni i systematyzacji prawa, bez naruszania prymatu argumentacji prawniczej. Model zachowuje nadrzędność wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej, wykorzystując metody przetwarzania języka naturalnego (NLP), modele embeddingowe oraz lokalne modele językowe (LLM) do identyfikacji relacji znaczeniowych między przepisami i wykrywania niespójności systemowych.
Zastosowana metodologia ma charakter triangulacyjny i obejmuje: dogmatyczną analizę przepisów (de lege lata), rekonstrukcję struktury normy prawnej, analizę relacji inferencyjnych między normami, formalizację ontologii pojęć prawnych oraz informatyczne przetwarzanie korpusu aktów normatywnych. Model został zweryfikowany empirycznie w projekcie NCN (2024/08/X/HS5/00945) oraz rozwinięty w projekcie PRONORM.AI.
Konkluzją referatu jest teza, że semantyczna rekonstrukcja porządku normatywnego stanowi pogłębienie klasycznej metodologii wykładni prawa, umożliwiając modelowanie spójności systemu, identyfikację luk i kolizji oraz zwiększenie transparentności relacji między normami. W efekcie wzmacnia realizację zasady państwa prawnego w warunkach częściowej automatyzacji administracji.