Referent: mgr Piotr Dzbański
Moderator: dr hab. Grzegorz Nancka
Termin: 14 stycznia 2026 r. godz. 17:00-18:30
Link do spotkania: https://meet.jit.si/prawno-spoleczne-spot
Abstrakt: Przedmiotem wystąpienia jest analiza zagadnienia granic kognicji sądów rejestrowych w konfrontacji z kompetencjami sądów cywilnych (procesowych). Punktem wyjścia jest obserwacja różnic między normatywnym modelem badania formalnego, a rzeczywistą potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa obrotu, która wymusza na sądach rejestrowych podejmowanie działań quasi-śledczych i merytorycznych.
Celem pracy jest wykazanie, że obecna konstrukcja ustrojowa, oparta na rygorystycznym dualizmie proceduralnym (rozdzielenie postępowania rejestrowego od procesu o prawa korporacyjne), staje się niewydolna w obliczu skomplikowanych stanów faktycznych. Hipoteza badawcza zakłada, że brak ustawowych narzędzi do koncentracji materiału dowodowego w sądzie rejestrowym prowadzi do sztucznego mnożenia postępowań, co stoi w sprzeczności postulatami szybkości obrotu gospodarczego. W wystąpieniu przeprowadzono analizę prawnoporównawczą, zestawiając polski model z rozwiązaniami systemów niemieckiego, francuskiego i anglosaskiego, w których zakres ingerencji organu rejestrowego jest skorelowany z jego odpowiedzialnością i funkcją ustrojową. Rozważania obejmują także specyfikę kognicji w rejestrach pozahandlowych (partii politycznych, prasowym) oraz księgach wieczystych, jako punktów odniesienia dla rejestru przedsiębiorców.
Wnioski końcowe koncentrują się na postulatach de lege ferenda zmierzających do utworzenia sądownictwa korporacyjnego. Autor proponuje model funkcjonalnego rozdziału kompetencji wewnątrz sądu rejestrowego: powierzenie sfery ściśle ewidencyjnej referendarzom sądowym, przy jednoczesnym wyposażeniu sędziów w kompetencje do merytorycznego rozstrzygania sporów wewnątrzspółkowych, co pozwoliłoby na usunięcie systemowej luki między stanem ujawnionym w rejestrze a stanem rzeczywistym.